Wetenswaardigheden over Markegem

• 864 Marka
• 1107 Marchegem
• 1259 Markinghem
• 1299 Markenghem
• 1373 Markigheem
• 1377 Markenghem
• 1474 Maerkeghem
• 1641 Marckeghem
• 1650 Markegem

In de hoop enkele hardnekkige onwaarheden over Markegem hierbij eens en voorgoed uit de wereld te helpen...schreef Frans Hollevoet ons deze verbeteringen. En wie zijn wij om aan zijn woord te twijfelen...

• Oudste vermelding van Markegem. In 1103 bevestigt de bisschop van Doornik opnieuw dat het "altare" van "Marckenghem" toebehoort aan de door Sint-Amandus gestichte benedictijnenabdij van het Noord-Franse Saint-Amand-les-Eaux. Niét Saint-Omer.
• Oorspronkelijk luidde het Markingahaim, dit is de woning,nederzetting van de lieden van Marko, een verkorting van mannelijke voornamen als Markward en Markwolf en waarvan de grondvorm "uitsteknd, groot" betekent.
• De in 1277 vermelde Joannes van Markegem was geen heer van de dorpsheerlijkheid Markegem. Wel als oudste heer vermeld: Pieter Nieuwerkercke, die in 1302 deelnam aan de Guldensporenslag.
• De bekasteelde heerlijkheid ter Hoyen wordt al vermeld in 1375. Het is een heel typische Frankische nederzetting (5e-6e eeuw). Prachtig bewaard (tot nu toe).
De oudste cisterciënzerinnenabdij van Vlaanderen (1194) bevond zich in het Noord-Franse Merckeghem, waarmee van 1979 to '85 verbroederd werd. Niéts in Markegem.
• Ook datzelfde Merckeghem werd aangedaan door de Beeldenstorm op zaterdag 17 augustus 1566. Niét Markegem.
• Het kasteel 'ter Hoyen' (nu: Laurent De Vlieger, Tieltstraat 17) werd tot 1569 als buitenverblijf bewoond door de vooraanstaande, maar protestantse Gentse adelijke familie Uutenhove, ook heren van Markegem sinds 1504. Het bleef nog deels overeind tot de jaren 1760. Cfr prachtig omwalde mote met kasteelrestant, Tieltstraat.
• De schrijfwijze uit 864, 'Marka', betreft de Gentse parochie Ekkergem. Markegem wordt het vroegst vermeld in 1103.
• Markegem is helemaal geen 'mark-naam', zoals Kortemark of Langemark.
• Uilegem: uit het gemeenteverslag van 1861 blijkt helemaal niets over uilendrek in een rottende kerktoren. Daar staat ook niets over in de registers van het kerkbestuur.

De kerk van Markegem is toegewijd aan de H.-Amandus en de H.-Lucia. Deze laatste wordt er gediend tegen keelziekten. St-Amandus zou dan weer helpen voor oogziekten. De overlevering verhaalt dat een blinde man zijn zicht terugkreeg toen hij zijn ogen bette met het water waarmee St Amandus zijn handen gewassen had.

Maar eertijds was Markegem één van de meest bezochte bedevaartsplaatsen tot Sint-Hubertus. In de verlopen eeuwen bestond er een bloeiende broederschap van deze heilige, gesticht in 1665. De kerk bezit nog een reliekhouder van Sint-Hubertus die één van de interessantste stukken is uit de inventaris van het bisdom Brugge (M.English). Onder impuls van Egidius De Cuyper (-1684) werd er in 1665 een broederschap opgericht, toegewijd aan de H. Hubertus, waardoor Markegem ruime bekendheid verwierf als bedevaartsplaats tegen hondsdolheid. Tot in het jaar 1905 brandden d e'Gourlandts', een dynastie van kerkbaljuws, op verzoek, de honden een omcirkeld breed V-vormig teken op de kop, zodat hondsdolheid uitbleef. Sinds 1988 worden in Markegem de dieren weer gezegend. Verder lazen we het volgende in een verslag uit 1952 - Tijdens een bezoek aan Markegem in 1952 kwamen wij op het spoor van een St-Hubertussleutel, in het bezit van de pastoor. Het gaat hier om een stok, waaraan een dubbele ijzeren staaf is bevestigd. Oorspronkelijk liep de staaf uit op een sikkelvormige stempel, die echter in de loop der jaren verdwenen is. De sleutel, die gebruikt werd om honden te merken tegen de hondsdolheid, werd naar Markegem opgestuurd vanuit Saint-Hubert en was in gebruik tot 1905. Dit alles blijkt uit een begeleidende mededeling van EH Valckenaere, destijds pastoor te Markegem. St-Hubertus wordt ook aangeroepen tegen kinkhoest, mazelen en allerlei besmettelijke ziekten.

Op het grondgebied Markegem staat ook de kapel ter ere van O.L.Vrouw van La Salette.

Betekenis van de gemeentenaam: Markegem is een 'mark-naam'. Mark betekent een afgebakend stuk grond, grensgebied. De uitgang 'ghem' kan hier moeilijk nederzetting betekenen. Waarschijnlijk is deze vorm ontstaan uit analogie. Chotin meent dat 'ghem' hier een vervorming is van de verkleinuitgang '-ken'. Markegem zou in dat geval kunnen betekenen: kleine mark.

Uilegem -Markegem: volgens André Demedts kregen de Markegemnaren hun gevleugelde bijnaam, nadat volgens een gemeenteverslag uit 1861 bleek, dat de zoldering van de Markegemse kerk rot was geworden door de drek van de talloze uilen die de kerktoren bewoonden. Een leukere uitleg is wel deze: een Markegems dorpsherder verstopte op zekere dag zijn zuurgespaarde centen in de kerktoren en merkte de plaats met de woorden: Hier woont een uil. De koster die op een gegeven moment de kerktoren ging inspecteren, las het krijtschrift, en vond na enig zoekwerk de verstopte buit. Hij veranderde de zinssnede alsvolgt: Hier woont geen uil meer. Daarna verdween hij met zijn buit. De pastoor was triest en verbouwereerd om zoveel zondigheid. Weerom werd de zin veranderd. Nu schreef hij: Hier zal geen uil meer wonen.