skip to content

Wetenswaardigheden over Dentergem

  • Aantal inwoners: 2650
  • Oppervlakte: 1176 ha zand, zandleem, lichtgolvend landschap
  • Hoogteligging: 10 à 15 m 
  • Bevolkingsdichtheid: 223 inwoners per km²
  • Arrondissement Tielt, provincie West-Vlaanderen

Bevolkingsgegevens Dentergem

  • Mannen: 1308
  • Vrouwen: 1317
  • Totaal: 2625

Bezienswaardigheden

Erudere

De kerk van OLV en Sint-Stefanus (1855-1856) gaat terug tot de 8e eeuw. Alleen de toren toont ons nog een overblijfsel uit vergane tijden: de 'Zwaen', het schild van de de Lanchalsen.

Aan de buitenzijde, onder het middenkoorraam lezen we: ' DOM BMV et Sancto Stephano auspicibus sacrum 1855'

Aan de buitenzijde, langs de marktkant ligt het familiegraf van de familie de Kerckhove de Denterghem. Boven de grafkelder prijkt hun familieleuze: 'Endurer pour durer'. Het bijhorende kerkhof verdween in 1951.

Binnenin de kerk vinden we 14 kruiswegstaties die geschonken werden door de parochianen en ontworpen door Janssens uit Nevele.

Het orgel werd in 1913 door de gebroeders Vereecke uit Gijzegem geïnstalleerd voor 8000 fr

De schilderijen die de kerk versieren: De verschijning van de H. Maagd aan Simon Stock - 1867 - Eugeen Van Maldeghem O.L.V., Simon Stock het schapulier aanbiedende - 1845 - Eugeen Van Maldeghem De steniging van de H.Stephanus - 1650 - Antonio Van Huvele Aanbidding van het H. Sacrament - 1615 - Hendrik Van Cleve De H.Maagd door de engelen uit haar graf opgenomen - 1657 - Jan Cossiers

Schrijfwijzen van de gemeentenaam

  • 1035 Dentergem
  • 1167 Dentrengem
  • 1223 Dentringhem
  • 1339 Dentelgem
  • 1374 Denterghem
  • 1467 Deentergheem
  • 1633 Dentergem
  • 1760 Denterghem
  • 1915 Dentergem

Folklore

Stefanus

De heilige Stefanus' hulp wordt ingeroepen tegen de steen. Naast een kapel van OLVrouw van de Zeven Weeën, is er te Dentergem een Sint-Antoniuskapel en een koortskapel, waar de H.Anna gediend wordt

Zoals de wind bij de zee, zo horen stenen bij de heilige Stephanus, omdat zijn marteldood de steniging was. In de jaren '50 kwamen jaarlijks een groep van 25 bedevaarders uit Rollegem afgezakt naar Dentergem om Stephanus te dienen. Stephanus was de eerste diaken-martelaar; hij werd door een opgezweepte massagestenigd. Daarom wordt hij afgebeeld als diaken, met palmtak in de hand en enkele stenen aan z'n voeten.

De heilige Anna wordt gediend om de huwelijkszegen en hulp in familiale beproevingen af te smeken. Als alles verloopt zoals nu bezig, zal de Ste- Annakapel (kerk) wellicht niet lang meer rechtop blijven. Verkommering en verval vallen haar te beurt.

De heilige Antonius Abt, was de dieren een goed hart toegedragen. Het taldier, in het bijzonder het paard, wordt door deze heilige beschermd

Calvarie

In de streek van Dentergem bestond eertijds het gebruik om op mei-avond de mei te gaan steken op de huizen waar huwbare dochters waren. De verschillende meien, die men hiervoor gebruikte, hadden elk zo hun eigen betekenis. Zo was de doorntak bestemd voor een kwade dochter, de populierentak voor een meisje dat waait naar alle winden, de elzentak voor een babbelziek kind, de vliendertak voor een dochter die 'van kwade doen' is. De kerselarentak voor iemand die met Jan en alleman loopt, tenslotte de berken- of billentak voor het wicht dat braaf en deugdzaam is.

De gemeentenaam volgens Carnoy: Dentergem is 'de villa van Denteringen', dit is de familie van de persoon wiens naam tot 'Denter' evolueerde.

De spotnaam van de Dentergemnarten is 'de papeters'

alle nuttige of leuke tips voor deze rubriek zijn welkom, gebruik de brievenbus..

Uit de oude doos

Te Dentergem werd er een grote hoeveelheid eiken palen gevonden, overblijfselen van een oud paaldorp. De mening werd vooropgezet dat dit paaldorp ononderbroken bewoond werd vanaf het neolitisch tijdperk tot in de eerste eeuwen van onze tijdsrekening. Tijdens de opgravingen heeft men beenderen blootgelegd van huisdieren van de voorhistorische bewoners: rund, geit, varken en paard. Ook beenderen van wilde dieren: hert, wolf en beer. Verder werden er ook scherven van aardewerk gevonden van aardewerk in halfgebakken klei; De oude heerlijkheid Dentergem behoorde toe aan de heren die er hun naam aan hebben ontleend. Leberthus leefde in 1035. Hij of zijn naamgenoot wordt nog vermeld tot 1195.In de 13e eeuw treffen wij Dancelus, Joannes, Wilhelmus en Daniël van Dentergem aan. De naam van Pieter van der Zype wordt o.m. aangetroffen in 1391. Hij was ridder, heer van Dentergem, en wordt in het hjaar 1398 als gouverneur van Rijsel vermeld. Zijn echtgenote was Maria van Diksmuide. Antoon del Rio, schildknaap, heer van Dentergem, schepen van het Brugse Vrije, werd in 1622 ridder geslagen. Cornelius de la Flaye, heer van Dentergem stierf in 1678.

Tombe

Het land van Dentergem ging over naar de familie de Gruutere. In 1606 was Maria-Florentina de Gruutere in het huwelijk getreden met Filip Lanchals. Anna-Isabella Lanchals, barones van Eksaarde, bracht Dentergem als huwelijksift aan jonkheer Jan-Frans van Kerkhove. Hun zoon, eveneens Jan-Frans geheten, droeg de naam: van Kerkhove van Dentergem. Hij was heer van de parochie Dentergem en stierf in 1756.

'Gewis, er is nergens geene Gemeente waar de Kerk zoo weinig voldoende is, waer de kleinheid derzelven zoo vele ongemakken oplevert dan te Denterghem" -- dit schreef Ignace Vercruysse (1823-1853), Dentergems pastoor over zijn eigenste kerkgebouw. In twee jaar tijd bouwde aannemer Goeminne uit Kruyishoutem, met Pierre Croquison als architect het neogotische kerkgebouw voor de prijs van 61.800 francs. (13 november 1854-29 september 1856). Het grondvlak is een perfect Latijns kruis. 

Over de kerk van Dentergem in de vroegere eeuwen zijn weinig gegevens bewaard gebleven. het gebouw, dat in 1854 gesloopt werd om plaats te maken voor de huidige kerk (dit onder pastoor Scherpereel Norbert (1853-1896)),bestond uit een hoofdbeuk en een afhankelijke zijbeuk onder lessenaarsdak ('onderlat'). De laat-gotische geveltoren van deze kerk werd evenwel bewaard. Onder de priesters van Dentergem vermelden wij: Sigerus (1206) en Joos van Dentergem (1467). Het dorp heeft in de loop der eeuwen zijn rampen gekend. Toen de Fransen in 1695 te Ingelmunster verslagen werden, kwamen uiteengedreven soldaten Den,tergem plunderen. Ook in de tijd van de Franse Revolutie werden de huizen geplunderd. De kerk werd beschadigd en van haar klokken beroofd.

Tussen 1899 en 1902 werden te Dentergem op korte afstand van elkaar twee moerasdorpen blootgelegd. Het eerste dateerde uit het Neolithicum en de Bronstijd, het tweede daarentegen uit de Ijzertijd. Dit tweede dorp werd de woonplaats van de lieden van Dandihara. Etymologisch immers stamt de naam van de plaats af van het Germaanse Dandiharinga (lieden van Dandihari) en van haim (woning). In 1096 wordt het plaatsje Dentrengem genoemd. Ook de heerlijkheid schijnt zeer vroeg te zijn ontstaan. Omstreeks het einde van de 12e eeuw was zij zeker in het bezit van de St-Pietersabdij in Gent. De oudst gekende heren dragen allen de naam van de heerlijkheid zelf. Na Diederik van Dentergem beheerde het geslacht Van de Zype het leen. In de 16e eeuw volgden de geslachten van Lichtervelde en van Gruutere elkaar op. In het begin van de 17e eeuw kocht Ser Filips Lanchals ( heer van Olsene, Gottem en Straeten) de heerlijkheid. Filips werd in 1616 geridderd en zijn zoon Maximiliaan werd tot baron van Eksaarde verheven. Maximiliaans kleindochter huwde Jan-Frans de Kerckhove. De zonen uit dit huwelijk waren de stamvaders van de verschillende takken de Kerckhove. De tweede zoon, eveneens Jan-Frans geheten, stichtte de tak de Kerckhove de Denterghem. Denterghem werd geteisterd door verscheurend oorlogsgeweld, gepaard gaand met een graankrisis (1693). In 1694 eiste een 'contagieuse sieckte' 187 doden, waaronder de pastoor. In 1695 werd de parochie platgebrand door de Fransen omdat zij er een dag oponthoud leden door een hen vijandige post. (vrij naar Marcel Delmottes, De Kasselrij Kortrijk en de Gaverstreek, de grote Verliezers van de Negenjarige Oorlog)

Mariaverering

Roger de Kerckhove de Denterghem was in 1983 de erevoorzitter van de pas opgerichte heemkundige kring De Paelwulghe.

Jan-Baptist Devenyn (1819-1866) werd te Dentergem geboren. Hij was er gemeenteontvanger en schreef een aantal verhalen in romantische trant zoals 'Isidoor' (1851), 'Het arme weesmeisje' (1852), 'De ontmoeting bij de bron' (1864) en vooral 'De verwoesing van de Kerstenburg' (1854), een verhaal uit de middeleeuwen, dat ook in het Frans werd uitgegeven. 

Onze roemruchte parochievader, pastoor Louis Vanhoutte, die de Mariaverering in Dentergem jarenlang gestalte gaf en zijn parochie tot zijn laatste adem begeesterde.