Infomark

Uit de oude doos

calvarie Markegem behoorde tot aan het geslacht van Utenhove. In de jaren 1600 heerste de zoon van Gillis du Faing over de heerlijkheid. Hij was baanderheer van Jamoinge en tevens grootbaljuw van Vlaanderen. Door zijn huwelijk met Margaretha van Steeland kwam hij in het bezit van de heerlijkheid Markegem.

De geslepen bijl die in 1906 in Markegem werd opgegraven, kan ons geen afdoend bewijs leveren dat Markegem als nederzetting al bestond in het Neolithicum. Het vroegste vermeldt als 'Marckenghem'. Markinga - haim. Wat zoveel betekent als 'haim' woning en 'Markinga' de lieden van Marko. De vroegste geschreven vermelding dateert van 24 mei 1107 in een pauselijke bul. Daarin staat vermeld dat de heerlijkheid, toen Marchengem genaamd, toebehoort aan de Sint-Amandsabdij in Saint-Omer. Toen was Markegem nog in Mempiscus gelegen, in 1119 staat vermeld dat het tot Vlaanderen behoort.

Sanderus schrijft over de feodale geschiedenis dat de vroegste heren uit het geslacht Uutenhove stammen, en dat Karel Uutenhove tevens burgemeester was in Gent.

In 1277 wordt Joannes van Markegem vermeld. Markegem heeft toebehoord aan het geslacht van Utenhove. Eén ervan was Karel van Utenhove, burgemeester van Gent, Pieter van Steeland, ridder, heer van Markegem, overleed in 1613. In dezelfde eeuw behoorde de heerlijkheid toe aan de zoon van Gilles du Faing, baanderheer van Jamoigne en groot-baljuw van Vlaanderen, die door huwelijk met Margarea van Steeland in het bezit kwam van de heerlijkheid .

Te Markegem lag de heerlijkheid Ter Hoyen, die vermeld wordt in 1557 (De Flou). Het kasteel van Markegem was omwald, het bestond uit verscheidene gebouwen toen Sanderus er in 1641 een tekening van publiceerde. De cisterciënserinnenabdij werd omstreeks 1194 op de plaats Oudhof gesticht en begiftigd door Christine de Brehons, vrouwe van Ravensberghe. De abdis zou het begevingsrecht over de parochiekerk bezeten hebben (De Seyn)

Dìt is de waarheid
Rechtzetting door:
. Frans Hollevoet .

In de hoop enkele hardnekkige onwaarheden over Markegem hierbij eens en voorgoed uit de wereld te helpen...schreef Frans Hollevoet ons deze verbeteringen. En wie zijn wij om aan zijn woord te twijfelen....

Oudste vermelding van Markegem. In 1103 bevestigt de bisschop van Doornik opnieuw dat het "altare" van "Marckenghem" toebehoort aan de door Sint-Amandus gestichte benedictijnenabdij van het Noord-Franse Saint-Amand-les-Eaux. Niét Saint-Omer.

Oorspronkelijk luidde het Markingahaim, dit is de woning,nederzetting van de lieden van Marko, een verkorting van mannelijke voornamen als Markward en Markwolf en waarvan de grondvorm "uitsteknd, groot" betekent.

De in 1277 vermelde Joannes van Markegem was geen heer van de dorpsheerlijkheid Markegem. Wel als oudste heer vermeld: Pieter Nieuwerkercke, die in 1302 deelnam aan de Guldensporenslag.

De bekasteelde heerlijkheid ter Hoyen wordt al vermeld in 1375. Het is een heel typische Frankische nederzetting (5e-6e eeuw). Prachtig bewaard (tot nu toe).

De oudste cisterciënzerinnenabdij van Vlaanderen (1194) bevond zich in het Noord-Franse Merckeghem, waarmee van 1979 to '85 verbroederd werd. Niéts in Markegem.

Ook datzelfde Merckeghem werd aangedaan door de Beeldenstorm op zaterdag 17 augustus 1566. Niét Markegem.

Het kasteel 'ter Hoyen' (nu: Laurent De Vlieger, Tieltstraat 17) werd tot 1569 als buitenverblijf bewoond door de vooraanstaande, maar protestantse Gentse adelijke familie Uutenhove, ook heren van Markegem sinds 1504. Het bleef nog deels overeind tot de jaren 1760. Cfr prachtig omwalde mote met kasteelrestant, Tieltstraat.

De schrijfwijze uit 864, 'Marka', betreft de Gentse parochie Ekkergem. Markegem wordt het vroegst vermeld in 1103.

Markegem is helemaal geen 'mark-naam', zoals Kortemark of Langemark.

Uilegem: uit het gemeenteverslag van 1861 blijkt helemaal niets over uilendrek in een rottende kerktoren. Daar staat ook niets over in de registers van het kerkbestuur.

Bezienswaardigheden zicht op markegem

De kerk van Sint-Amandus en Sinte-Lucia. Dit gebedshuis heeft een vroeg-gotische achtkantige toren, beschermd sinds 1937. In de 19e eeuw werd deze kerk gedeeltelijk neogotisch verbouwd. Ze ligt op het kruispunt van twee eeuwenoude wegen: de toenmalige "Kerssensstraete" liep voorbij de neolitische nederzetting in Dentergem en de "heirwegh loopende van Gendt naer Cortryck" verbond het dorp bijna loodrecht met Deinze.Het tweebeukige, bakstenen kergebouw stamt inderdaad uit de dertiende eeuw, de vroeggotische periode. Romaanse invloeden vinden we in de achthoekige toren met rondbogoge galmgaten. De kerk had op zaterdag 17 augustus 1566 te lijden onder de beeldenstorm die ook Markegem niet ongemoeid liet. Vijf jaar later werd de dorpsherder, Daniël Jooris er door protestanten om het leven gebracht. De kerk werd vervolgens ettelijke malen geplunderd en verwoest, dit tijdens de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648), geplunderd door Franse cavalerietroepen in juli 1645, tijdens de Negenjarige oorlog wordt de kerk een onderkomen voor mens en dier.

kerktoren In de klokkentoren hangen twee Leuvense klokken: de 481 kg zware H.Luciaklok ( 1863) en de H.Amandusklok, 228 kg zwaar (1971)

Het oorspronkelijke kerkorgel, vervaardigd door Leonard Lovaert ( Nevele) ca 1830 werd verkocht en sinds 1980 vervangen door een elektronisch orgel.

Schilderijen die de kerk opfleuren:
                  Sint-Hubertus zegent mensen en dieren (eind 17e eeuw)
                  O.L.V. met Kind schenkt de rozenkrans aan de H. Dominicus Guzman - 1865 - Felix Baert
                  De gekruisigde Christus - 1959 - Peter Paul Maldouer

Van de heerlijkheid Ter Hoyen, die in 1557 werd vermeld, is een waardevol gebouw blijven staan. Ter Hoyen was een burggraafschap waarvan het foncier voor het grootste deel in Markegem lag. Het ressorteerde onder het hof van dee Sit-Pietersabdij van Gent. in 1517 genoemd 'Ter Oegen'. Tot in de 16e eeuw werd het kasteel bewoond door de familie van Hoye.

De mandelput is een afgesneden meander van de Mandelbeek.

Folklore

Lucia De kerk van Markegem is toegewijd aan de H.-Amandus en de H.-Lucia. Deze laatste wordt er gediend tegen keelziekten. St-Amandus zou dan weer helpen voor oogziekten. De overlevering verhaalt dat een blinde man zijn zicht terugkreeg toen hij zijn ogen bette met het water waarmee St Amandus zijn handen gewassen had.

Maar eertijds was Markegem één van de meest bezochte bedevaartsplaatsen tot Sint-Hubertus. In de verlopen eeuwen bestond er een bloeiende broederschap van deze heilige, gesticht in 1665. De kerk bezit nog een reliekhouder van Sint-Hubertus die één van de interessantste stukken is uit de inventaris van het bisdom Brugge (M.English). Onder impuls van Egidius De Cuyper (-1684) werd er in 1665 een broederschap opgericht, toegewijd aan de H. Hubertus, waardoor Markegem ruime bekendheid verwierf als bedevaartsplaats tegen hondsdolheid. Tot in het jaar 1905 brandden d e'Gourlandts', een dynastie van kerkbaljuws, op verzoek, de honden een omcirkeld breed V-vormig teken op de kop, zodat hondsdolheid uitbleef. Sinds 1988 worden in Markegem de dieren weer gezegend. Verder lazen we het volgende in een verslag uit 1952 - Tijdens een bezoek aan Markegem in 1952 kwamen wij op het spoor van een St-Hubertussleutel, in het bezit van de pastoor. Het gaat hier om een stok, waaraan een dubbele ijzeren staaf is bevestigd. Oorspronkelijk liep de staaf uit op een sikkelvormige stempel, die echter in de loop der jaren verdwenen is. De sleutel, die gebruikt werd om honden te merken tegen de hondsdolheid, werd naar Markegem opgestuurd vanuit Saint-Hubert en was in gebruik tot 1905. Dit alles blijkt uit een begeleidende mededeling van EH Valckenaere, destijds pastoor te Markegem. St-Hubertus wordt ook aangeroepen tegen kinkhoest, mazelen en allerlei besmettelijke ziekten. la salette

Op het grondgebied Markegem staat ook de kapel ter ere van O.L.Vrouw van La Salette.

Betekenis van de gemeentenaam: Markegem is een 'mark-naam'. Mark betekent een afgebakend stuk grond, grensgebied. De uitgang 'ghem' kan hier moeilijk nederzetting betekenen. Waarschijnlijk is deze vorm ontstaan uit analogie. Chotin meent dat 'ghem' hier een vervorming is van de verkleinuitgang '-ken'. Markegem zou in dat geval kunnen betekenen: kleine mark.

Uilegem -Markegem: volgens André Demedts kregen de Markegemnaren hun gevleugelde bijnaam, nadat volgens een gemeenteverslag uit 1861 bleek, dat de zoldering van de Markegemse kerk rot was geworden door de drek van de talloze uilen die de kerktoren bewoonden. Een leukere uitleg is wel deze: een Markegems dorpsherder verstopte op zekere dag zijn zuurgespaarde centen in de kerktoren en merkte de plaats met de woorden: Hier woont een uil. De koster die op een gegeven moment de kerktoren ging inspecteren, las het krijtschrift, en vond na enig zoekwerk de verstopte buit. Hij veranderde de zinssnede alsvolgt: Hier woont geen uil meer. Daarna verdween hij met zijn buit. De pastoor was triest en verbouwereerd om zoveel zondigheid. Weerom werd de zin veranderd. Nu schreef hij: Hier zal geen uil meer wonen.

Bevolkingsgegevens	Mannen:	Vrouwen:	Totaal:
Markegem	381	344	725